مراقبت از بیمار فقط یک وظیفه پرستاری نیست، بلکه یک فرآیند چندجانبه است که شامل توجه به نیازهای جسمی، روانی و اجتماعی بیمار میشود. این مراقبتها نقش مهمی در بهبود وضعیت سلامت، کاهش عوارض بیماری و بالا بردن کیفیت زندگی بیمار دارند.
اصول مهم مراقبتهای عمومی
بهداشت و پیشگیری از عفونت
شستوشوی دستها قبل و بعد از تماس با بیمار.
تعویض منظم لباسها و ملحفهها.
تمیز کردن زخمها و وسایل پزشکی طبق دستور پزشک.
تغذیه سالم و کافی
توجه به رژیم غذایی متناسب با شرایط بیمار (دیابت، فشار خون، بیماری کلیوی و …).
مصرف میوهها، سبزیجات و مایعات کافی برای تقویت سیستم ایمنی.
پیشگیری از سوءتغذیه و کمآبی بدن.
حرکت و پیشگیری از عوارض بیحرکتی
تغییر وضعیت بیمار در تخت هر ۲ تا ۳ ساعت برای جلوگیری از زخم بستر.
انجام حرکات کششی یا فیزیوتراپی سبک در صورت امکان.
کمک به راه رفتن یا نشستن بیمار برای بهبود جریان خون.
کنترل علائم حیاتی و وضعیت بالینی
بررسی منظم فشار خون، دمای بدن، ضربان قلب و تنفس.
توجه به سطح هوشیاری، رنگ پوست و علائم غیرعادی.
اطلاع سریع به پزشک در صورت تغییرات غیرمعمول.
مراقبتهای روانی و عاطفی
گوش دادن به بیمار و ایجاد حس ارزشمندی در او.
فراهم کردن فضای آرام و پرانرژی.
حمایت خانواده و ایجاد ارتباط مثبت برای افزایش امید.
محیط ایمن و آرام
اتاق تمیز با نور و تهویه کافی.
کاهش عوامل استرسزا مثل سر و صدا یا شلوغی.
استفاده از وسایل کمکی (مثل تخت مناسب یا دسته نگهدارنده) برای جلوگیری از سقوط.
مدیریت داروها
مصرف بهموقع و درست دارو طبق دستور پزشک.
آگاهی از عوارض جانبی داروها.
ثبت و پیگیری مصرف دارو برای جلوگیری از فراموشی.
مراقبتهای عمومی و تخصصی بیمار
مراقبت از بیمار شامل دو بخش اصلی است:
مراقبتهای عمومی: مثل تغذیه، بهداشت، کنترل علائم حیاتی، حمایت روانی.
مراقبتهای تخصصی: شامل اقدامات بالینی که توسط پرستاران آموزشدیده انجام میشود.
🔹 تزریقات و سرمتراپی
تزریق دارو به صورت عضلانی، وریدی یا زیرجلدی باید طبق نسخه پزشک و با رعایت اصول استریل انجام شود.
در سرمتراپی، نوع و سرعت تزریق سرم باید با وضعیت بیمار هماهنگ باشد تا از عوارضی مانند تورم ورید یا عدم تعادل الکترولیتی جلوگیری شود.
بررسی محل تزریق سرم برای جلوگیری از نشت دارو و التهاب بسیار مهم است.
🔹 پانسمان و مراقبت از زخم
پانسمان زخمها باید در شرایط استریل و با مواد مناسب انجام شود.
هدف پانسمان، جلوگیری از عفونت، جذب ترشحات و کمک به ترمیم سریعتر بافتهاست.
تعویض پانسمان بسته به نوع زخم و نظر پزشک ممکن است روزانه یا چند بار در هفته انجام شود.
🔹 تعویض سوند ادراری
سوند ادراری برای بیماران خاص استفاده میشود (مثل ناتوانی در دفع ادرار یا پس از جراحی).
تعویض آن باید با دقت، رعایت بهداشت و استفاده از وسایل استریل انجام گیرد.
مراقبت از سوند شامل شستوشوی منظم، بررسی خروجی ادرار و جلوگیری از انسداد یا عفونت مجاری ادراری است.
🔹 ساکشن ترشحات تنفسی
بیماران ناتوان در تخلیه ترشحات راه هوایی نیاز به ساکشن دارند.
ساکشن با دستگاه مخصوص انجام شده و راه تنفس بیمار را باز میکند.
انجام این کار باید با رعایت استریل بودن وسایل، مدت زمان کوتاه و با دقت باشد تا به مخاط تنفسی آسیب نرسد.
مراقبت عمومی از بیمار ترکیبی از توجه جسمی، تغذیهای، روانی و محیطی است. با رعایت این اصول میتوان روند بهبودی را تسریع کرد، از عوارض احتمالی پیشگیری نمود و کیفیت زندگی بیمار را به شکل چشمگیری ارتقا داد.
